انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران
گزارش کامپیوتر شماره 234, ویژه مرداد و شهریور ماه 96 منتشر شد. شنبه  ٢٧/٠٨/١٣٩٦ ساعت ١٥:٢٤
 


جدول زمانی اختراعات


آنچه در زیر آمده است، فهرستی از اختراعات فناورانه مهم و عمده است. شایان ذکر است که تاریخ اختراعات غالباً بحث برانگیز بوده است. بسیاری از اختراعات توسط چند نفر مختلف، تقریباً در یک زمان، صورت گرفته‌اند و یا سال‌ها پیش از آن که مخترعی آن‌ها را به شکل عملی ارائه کند توسط فرد دیگری به شکل غیرعملی اختراع شده بوده‌اند. در فهرست زیر، در مواردی که ابهام وجود داشته، تاریخ نخستین نمونه عملی، مورد استفاده قرار گرفته است.
تذکر: برخی از نام محل‌هایی که اختراع در آن‌ها صورت گرفته، نام امروزی کشورهاست هر چند در آن زمان چنین نام یا کشوری وجود نداشته است. اختراعاتی که نام مخترعشان معلوم است در جلو آن آورده شده است.

عصر سنگ

•  زمان نامشخص: موسیقی و زبان

•  4/2 میلیون سال پیش: ابزارهای سنگی در شرق آفریقا

•  65/1 میلیون سال پیش: ابزارهای سنگی اصلاح شده در کنیا

•  4/1 میلیون سال پیش: چاقو در اتیوپی

•  1 میلیون سال پیش: مهار آتش و ضدعفونی کردن غذا و آب(پخت و پز) در شرق آفریقا

•  500 هزار سال پیش: ساخت سرپناه

•  100 تا 500 هزار سال پیش: تن‌پوش

•  400 هزار سال پیش: استفاده از رنگ در زامبیا

•  400 هزار سال پیش: نیزه در آلمان

•  200 هزار سال پیش: خاک سپاری در آفریقا

•  100 هزار سال پیش: تیغه‌های کج در آفریقا و خاور نزدیک

•  60 هزار سال پیش: قایق در گینه نو

•  50 هزارسال پیش: فلوت در اسلوونی

•  50 هزار سال پیش: کمان در تونس

•  43 هزار سال پیش: استخراج معدن در سوازیلند و مجارستان

•  37 هزار سال پیش: چوب خط در سوازیلند

•  30 هزار سال پیش: سوزن خیاطی

•  26 هزار سال پیش: سرامیک در موراویا

•  17 هزار سال پیش: طناب پیچیده (احتمالاً خیلی پیش از آن هم بوده است)

•  15 هزار سال پیش: بومرنگ در استرالیا

•  12 هزار سال پیش: سبد بافی

دهمین هزاره پیش از میلاد

•  کشاورزی

•  نوشابه‌های الکلی

•  خشت در خاور نزدیک

•  9500 سال پیش از میلاد: انبار غلّه در اردن

نهمین هزاره پیش از میلاد

•  8700 سال پیش از میلاد: فلز کاری در میان دورود (بین‌النهرین)

•  8000 سال پیش از میلاد: دیوار کشی

هشتمین هزاره پیش از میلاد

•  دامداری در خاور نزدیک

•  گچ

هفتمین هزاره پیش از میلاد

•  7000 سال پیش از میلاد: کشیدن دندان در هند

•  6200 سال پیش از میلاد: نقشه

•  لباس دوخته شده از الیاف کتان

ششمین هزاره پیش از میلاد

•  آبجو در سومر

•  آبیاری

•  شخم زدن زمین در میان دورود (عراق)

•  شهرنشینی در میان دورود (عراق)

پنجمین هزاره پیش از میلاد

•  نان در مصر

•  ترکیب چرخ و محور در میان دورود

•  کفش اسکیت روی یخ در اسکاندیناوی

چهارمین هزاره پیش از میلاد

•  4000 سال پیش از میلاد: کانال در میان دورود

•  4000 سال پیش از میلاد: خیابان سنگفرش در عراق

•  3800 سال پیش از میلاد: جاده‌سازی با الوار چوبی در انگلستان

•  3500 سال پیش از میلاد: تخته سه لا در مصر

•  3500 سال پیش از میلاد: نوشتن در سومر

•  3500 سال پیش از میلاد: گاری دستی در سومر

•  3100 سال پیش از میلاد: زهکشی در هند

•  3000 سال پیش از میلاد: قایق‌رانی

•  برنز در شوش (ایران)

•  ابریشم در چین

•  سیمان در مصر

•  قایق رودخانه در مصر

•  رشته فرنگی در چین

•  شانه در ایران (این شانه‌ها خیلی اصلاح شده بودند و گرنه خود شانه احتمالاً از مدّت‌ها پیش بوده است.)

سومین هزاره پیش از میلاد

•  2800 سال پیش از میلاد: دکمه در هند

•  2800 سال پیش از میلاد: صابون در میان دورود

•  2611 تا 2630 سال پیش از میلاد: هرم پلکانی در مصر

•  2600 سال پیش از میلاد: کاغذ پاپیروس در مصر

•  2600 سال پیش از میلاد: کرم دارویی (ضماد) در مصر

•  2600 سال پیش از میلاد: ارابه در میان دورود

•  2600 سال پیش از میلاد: سیستم فاضلاب ساختگی در هند

•  2600 سال پیش: دستشویی در هند

•  2500 سال پیش از میلاد: دستشویی سیفونی در هند

•  2500 سال پیش از میلاد: تاق در هند

•  2400 سال پیش از میلاد: کارگاه کشتی‌سازی در هند

•  2000 سال پیش از میلاد: پول

•  خنجر در خاور نزدیک

•  شمشیر داسی شکل در سومر

•  الفبا در فنیقیه

•  شمع در مصر

•  سورتمه در اسکاندویناوی

•  اسکی در اسکاندیناوی

دومین هزاره پیش از میلاد

•  آهن در قفقاز

•  عطر در میان دورود

•  شمشیر برنزی در میان دورود

•  شیشه در مصر

•  ارابه چرخی در هند و ایران

•  ساعت آبی در مصر

•  شمشیر آهنی

•  زنگ در چین

•  1000 سال پیش از میلاد: سکّه در چین

نخستین هزاره پیش ازمیلاد

•  تیر کمان در خاور نزدیک

•  چرخ دنده در چین و یونان

•  پنس (انبرک) در روم باستان

•  چاقوی جراحی در روم باستان

•  سوزاندن محل زخم در روم باستان

•  آینه فلزی در روم باستان

•  قیچی در روم باستان

•  سوزن جراحی در روم باستان

•  عمل آب مروارید چشم در روم باستان

•  اسلحه فوت‌کردنی (دمیدنی) در هند

•  گلوله آهنی در هند

•  600 سال پیش از میلاد: الفبای لاتین در روم باستان

•  592 سال پیش از میلاد: لنگر در یونان

•  500 سال پیش از میلاد: شکر در هند

•  500 سال پیش از میلاد: پل دندان در ایتالیا

•  500 سال پیش از میلاد: بادبادک در چین

•  500 سال پیش از میلاد: جراحی پلاستیک در هند

•  500 سال پیش از میلاد: جراحی زیبایی

•  400 سال پیش از میلاد: فوتبال در چین

•  350 سال پیش از میلاد: چرخ آبی در هند

•  350 سال پیش از میلاد: آسیاب آبی در هند

•  300 سال پیش از میلاد: کانال آب در روم باستان

•  300 سال پیش از میلاد: قطب نما (جهت‌یاب) در چین

•  300 سال پیش از میلاد: دایره‌المعارف (جمع‌آوری درس‌های افلاطون) در یونان

•  300 سال پیش از میلاد: پیچ در یونان

•  250 سال پیش از میلاد: اهرم در یونان

•  200 سال پیش از میلاد: قرقره در یونان (ارشمیدس)

•  200 سال پیش از میلاد: کیلومتر شمار در یونان (ارشمیدس)

•  200 سال پیش از میلاد: نعل اسب در روم باستان

•  150 سال پیش از میلاد: ساعت کوکی

•  100 سال پیش از میلاد: شیشه‌گری در روم باستان

•  100 سال پیش از میلاد: کاغذ پوستی در پرگامون

•  40 سال پیش از میلاد: یاتاقان در روم باستان

نخستین هزاره پس از میلاد

•  سال 50: قالب خشتی در فرانسه

•  سال 77: دایره‌المعارف جامع

•  سال 100: گرمایش مرکزی در امپراطوری روم

•  سال 105: کاغذ در چین

•  سال 132: زلزله نگار ابتدایی در چین

•  سال 200: نعل اسب در آلمان

•  سال 300: خمیردندان در مصر (امپراطوری روم)

•  سال 400: قلاده اسب در چین

•  سال 500: چرخ ریسندگی در هند

•  سال 598: کاغذ توالت در چین

•  سال 700: قلم پر

•  سال 700: اسطرلاب برنجی

•  سال 721: دستگاه تقطیر در عراق

•  سال 721 تا 815: الکل تقطیر شده در عراق

•  سال 721 تا 815: شراب تقطیر شده در عراق

•  سال 725: سازوکار چرخ دنگ ساعت در چین

•  سال 800 تا 873: بندآور در عراق

•  سال 800 تا 873: بندآور شناور در عراق

•  سال 800 تا 873: ماشین برنامه‌پذیر در عراق

•  سال 810 تا 887: شیشه از سنگ در آندلس

•  سال 810 تا 887: عینک

•  سال 852: چتر نجات در آندلس

•  سال 865 تا 900: نفت سفید در ایران (رازی)

•  سال 865 تا 900: لامپ نفتی در ایران (رازی)

•  سال 865 تا 925: صابون جامد در ایران (رازی)

•  سال 800: سرنگ در عراق

•  سال 800: آسیاب بادی در ایران

•  سال 800: باروت در چین

•  سال 900: اسکناس در چین

•  سال 953: خودنویس در مصر

•  سال 994: دستگاه زاویه‌یاب نجومی در ایران (ابومحمد خجندی)

•  قهوه در اتیوپی

•  چینی در چین

•  شطرنج در هند

•  پنجره شیشه‌ای در امپراطوری اعراب

•  شربت در امپراطوری اعراب

•  قرع درامپراطوری اعراب

قرن یازدهم

•  سال 1000: آونگ در مصر

•  سال 1000: چاقوی جراحی در آندلس

•  سال 1000 تا 1037: دماسنج در ایران (ابوعلی سینا)

•  سال 1000 تا 1037: تقطیر بخار در ایران (ابوعلی سینا)

•  سال 1000 تا 1037: اسطرلاب خطی در ایران (ابوریحان بیرونی)

•  سال 1000 تا 1048: نقشه کروی در ایران (ابوریحان بیرونی)

•  سال 1000 تا 1048: بالون آزمایشگاه در ایران (ابوریحان بیرونی)

•  سال 1000 تا 1048: چگالی سنج در ایران (ابوریحان بیرونی)

•  سال 1000 تا 1048: واحد اندازه‌گیری مخروطی در ایران (ابوریحان بیرونی)

•  سال 1011 تا 1021: آینه سهمی در عراق

•  سال 1011 تا 1021: دوربین در عراق

•  سال 1028 تا 1087: خط استوا در آندلس

•  سال 1088: ساعت مکانیکی در چین

•  سال 1088: برج ساعت در چین

•  اسطرلاب مکانیکی در آندلس

قرن دوازدهم

•  سال 1100: چرتکه در چین

•  سال 1100 تا 1161: نای شکافی (تراکئوتومی) در آندلس

•  سال 1121: قپان در ایران (خزینی)

•  سال 1121: ترازوی هیدرواستاتیک در ایران (خزینی)

•  سال 1128: توپ (اسلحه) در چین و اروپا

•  سال 1135 تا 1200: اسطرلاب خطی در ایران (شرف‌الدین طوسی)

•  سال 1154: ساعت زنگ‌دار در سوریه

•  سال 1190: قطب نما در ایتالیا

قرن سیزدهم

•  سال 1200: آینه شیشه‌ای در اروپا

•  سال 1200: قفل رمزدار در میان دورود (عراق)

•  سال 1206: تنظیم کننده کنترل جریان در میان دورود (عراق)

•  سال 1206: سیستم بسته در میان دورود (عراق)

•  سال 1206: دستگاه شستشوی دست در میان دورود (عراق)

•  سال 1206: روبات برنامه‌پذیر در میان دورود (عراق)

•  سال 1275: اژدر در سوریه

•  سنباده در چین

•  کاندوم در ایتالیا

•  جا دکمه (مادگی) در آلمان

قرن چهاردهم

•  سال 1350: پل معلّق در پرو

•  اسطرلاب کروی در خاورمیانه

قرن پانزدهم

•  سال 1441: باران سنج در چین

•  سال 1450: ماشین چاپ در اروپا (گوتنبرگ)

•  سال 1451: لنز مقعّر برای عینک در اروپا

•  سال 1490 تا 1492: نقشه کروی زمین در آلمان

قرن شانزدهم

•  سال 1500: بلبرینگ در ایتالیا (لئوناردو داوینچی)

•  سال 1500: قیچی (لئوناردو داوینچی)

•  سال 1510: ساعت جیبی (پیتر هنلین)

•  سال 1540: اتر (والریوس کوردوس)

•  سال 1551: توربین بخار در مصر

•  سال 1565: مداد (کنراد گشنر)

•  سال 1582: تقویم گریگوری (توسط چند مخترع)

•  سال 1593: دماسنج دقیق (گالیله)

•  تفنگ فتیله‌ای در اروپا

قرن هفدهم

•  سال 1608: تلسکوپ (هانس لیپرشی)

•  سال 1609: میکروسکوپ (هانس لیپرشی)

•  سال 1620: خط‌کش محاسبه (ویلیام اوترد)

•  سال 1623: ماشین حساب خودکار (ویلهلم شیکارد)

•  سال 1642: ماشین جمع‌زنی (بلز پاسکال)

•  سال 1643: فشار سنج (توریچلی)

•  سال 1657: ساعت آونگی (کریستین هایژن)

•  سال 1698: موتور بخار (توماس ساوری)

•  سال 1700: پیانو (کریستوفوری)

قرن هجدهم

•  سال 1712: موتور با پیستون بخار (توماس نیوکامن)

•  سال 1714: دماسنج (دانیل گابریل فارنهایت)

•  سال 1737: زمان‌سنج دریایی (جان هریسون)

•  سال 1742: بخاری (بنجامین فرانکلین)

•  سال 1759: شامپو در بنگال

•  سال 1769: آب گازدار (پریستلی)

•  سال 1769: وسیله نقلیه بخاری (کانیوت)

•  سال 1776: کشتی بخار (جوفروی)

•  سال 1776: ماشین بخار (جیمز وات)

•  سال 1780: موشک آهنی در هند

•  سال 1783: چتر نجات (ژان پیربلانکارد)

•  سال 1783: بالن هوای گرم (برادران مون‌گلفیه)

•  سال 1784: عینک دوکانونه (بنجامین فرانکلین)

•  سال 1786: ماشین خرمن‌کوب (اندرو مایکل)

•  سال 1791: دندان مصنوعی (نیکلا دوبوا)

•  سال 1798: واکسیناسیون (ادوارد جنر)

•  سال 1798: لیتوگرافی (آلوا سنفلدر)

قرن نوزدهم

•  سال 1801: ماشین پارچه‌بافی ژاکارد (ژوزف ماری‌ژاکارد)

•  سال 1802: اجاق گازی (آندریاس وینتسلر)

•  سال 1804: لوکوموتیو (ریچارد ترویتیک)

•  سال 1814: لوکوموتیو بخار (جورج استفنسن)

•  سال 1816: گوشی پزشکی (رنه تئوفیل لِنِک)

•  سال 1818: دوچرخه (کارل دِرِس)

•  سال 1821: موتور برقی (مایکل فارادی)

•  سال 1826: عکاسی (ژوزف نیپچه)

•  سال 1830: ترموستات (اندرو اور)

•  سال 1830: نوار منگنه کاغذی (کارل دِرِس)

•  سال 1831: ماشین درو (سایروس مک‌کورمیک)

•  سال 1831: ژنراتور برقی (مایکل فارادی)

•  سال 1834: سیستم بریل برای نابینایان (لوئیس بریل)

•  سال 1834: یخچال (جاکوب پرکینز)

•  سال 1835: تپانچه (ساموئل کولت)

•  سال 1835: رله الکترومکانیکی (ژوزف هنری)

•  سال 1836: چرخ خیاطی (ژوزف مادرسبرگر)

•  سال 1837: تلگراف مغناطیسی (ساموئل مورس)

•  سال 1838: تلگراف برقی (چارلز ویتستون و ساموئل مورس)

•  سال 1840: کود شیمیایی (فن لیبیگ)

•  سال 1842: بیهوشی (کرافورد لانگ)

•  سال 1843: ماشین تحریر (چارلز تربر)

•  سال 1845: لاستیک بادی (رابرت تامسون)

•  سال 1849: توربین (جیمز فرانسیس)

•  سال 1849: تلفن اولیه (آنتونیو میوچی)

•  سال 1852: آسانسور (الیشا اوتیس)

•  سال 1858: کابل تلگراف زیر دریا (فردریک گیزبورن)

•  سال 1860: لامپ روشنایی (ژوزف سوان)

•  سال 1862: پاستوریزه کردن (لویی پاستور)

•  سال 1866: دینامیت (آلفرد نوبل)

•  سال 1869: جاروبرقی (مک گافرز)

•  سال 1870: آدامس (توماس آدامز)

•  سال 1871: راه‌آهن (اندرو هالیدی)

•  سال 1874: ماشین برقی (استفن دادل‌فیلد)

•  سال 1874: د د ت (اوتمار زیدلر)

•  سال 1876: کاربوراتور گازوئیلی (دایملر)

•  سال 1876: بلندگو (الکساندر گراهام بل)

•  سال 1877: گرامافون (توماس ادیسون)

•  سال 1877: میکروفون (امیل برلینر)

•  سال 1878: لامپ اشعه کاتدی (ویلیام کروکز)

•  سال 1880: تلفن (الکساندر گراهام‌بل)

•  سال 1880: زلزله نگار (جان میلن)

•  سال 1881: فلز یاب (الکساندر گراهام‌بل)

•  سال 1882: هواکش برقی (اسکات ویلر)

•  سال 1884: کارت منگنه (هرمان هولریث)

•  سال 1885: ماشین‌سواری (کارل بنز)

•  سال 1885: موتور سیکلت (دایملر و مایباخ)

•  سال 1885: مبدّل جریان متناوب (ویلیام استنلی)

•  سال 1886: ماشین ظرفشویی (ژوزفین کوچرین)

•  سال 1886: موتور گازوئیلی (دایملر)

•  سال 1887: کنتاکت لنز (فیک، کالت و مولر)

•  سال 1888: دوربین دستی کداک (جورج ایستمن)

•  سال 1891: پله برقی (جس رنو)

•  سال 1892: عکاسی رنگی (فردریک ایوز)

•  سال 1893: ارتباط بیسیم (نیکولا تسلا)

•  سال 1893: رادیو (نیکولاتسلا)

•  سال 1895: رادیو تلگراف (مارکونی)

•  سال 1895: موتور دیزلی (رودلف دیزل)

•  سال 1898: کنترل از راه دور (نیکولا تسلا)

•  سال 1899: ضبط صوت مغناطیسی (والدمار پولسن)

•  سال 1899: توربین گازی (چارلز کورتیس)

قرن بیستم

•  سال 1901: تیغ ریش‌تراشی یکبارمصرف (کینگ ژیلت)

•  سال 1902: تهویه مطبوع (ویلیس کریر)

•  سال 1902: لامپ نئون (جورج کلود)

•  سال 1903: الکترو کاردیو گراف (ویلم آین تووِن)

•  سال 1903: هواپیما (ویلبر و اورویل رایت)

•  سال 1904: تراکتور (بنجامین هولت)

•  سال 1907: بالگرد اولیه (پل کورنو)

•  سال 1907: ماشین لباس‌شویی برقی (آلوا فیشر)

•  سال 1909: صدا خفه کن تفنگ (هیرام ماکسیم)

•  سال 1913: گیرنده رادیویی (الکساندرسون و فسندن)

•  سال 1913: فولاد ضد زنگ (هری بریرلی)

•  سال 1914: تانگ جنگی (تریتون و ویلسون)

•  سال 1919: مدار فلیپ‌فلاپ (اکلس و جوردن)

•  سال 1922: رادار (واتسون - وات)

•  سال 1923: تلویزیون (فیلوفارنس وُرث)

•  سال 1923: تونل باد (مکس مانک)

•  سال 1928: ریش‌تراش برقی (جاکوب شیک)

•  سال 1928: آنتی‌بیوتیک (الکساندر فلمینگ)

•  سال 1929: الکترو آنسفالوگراف (هانس برگر)

•  سال 1935: نایلون (والاس کاروتر)

•  سال 1937: موتور جت (ویتل و اوهین)

•  سال 1938: فایبرگلاس (اسلیتر و توماس)

•  سال 1939: بالگرد (ایگور سیکورسکی)

•  سال 1939 : ATM (جورج سیمیان)

•  سال 1941: رایانه (کنراد زوس)

•  سال 1942: رآکتور هسته‌ای (انریکو فرمی)

•  سال 1942: خط لوله زیر دریا (هارتلی)

•  سال 1945: سلاح هسته‌ای

•  سال 1947: ترانزیستور (ویلیام شاکلی)

•  سال 1947: دوربین پولادروید (ادوین لند)

•  سال 1951: قرص ضدحاملگی (جراسی، میرامونت و روزن کرانتز)

•  سال 1952: فلاپی دیسک (یاشیرو ناکاماتسو)

•  سال 1952: فیبرنوری (ناریندر سینگ کاپانی)

•  سال 1955: دیسک سخت (رینولد جانسون و شرکت آی‌بی‌ام)

•  سال 1956: ساعت دیجیتال

•  سال 1956: دستگاه ویدیو (امپکس)

•  سال 1958: مدار مجتمع (جک کیلبی و رابرت نویس)

•  سال 1958: ماهواره مخابراتی (مسترمن- اسمیت)

•  سال 1960: لیزر (تئودور هارولد مِی من)

•  سال 1961: دیسک نوری (دیوید پل گِرگ)

•  سال 1963: موش رایانه (داگلاس انگلبرت)

•  سال 1967: اَبَرمتن (آندریاس ون‌دام و تدنلسون)

•  سال 1968: پیشانه بازی‌های ویدیویی (رالف بائر)

•  سال 1969: آرپانت (وزارت دفاع آمریکا)

•  سال 1971: پست الکترونیکی (ری تاملینسون)

•  سال 1971: صفحه نمایش کریستال مایع (جیمز فرگاسون)

•  سال 1971: ریزپردازنده (فاگین و هاف)

•  سال 1971: ماشین‌حساب جیبی (شرکت شارپ)

•  سال 1973: اترنت (متکاف و باگز)

•  سال 1973: رایانه شخصی (شرکت زیراکس)

•  سال 1974: مکعب روبیک (ارنو روبیک)

•  سال 1975: دوربین دیجیتال (اسیتون ساسون)

•  سال 1977: تلفن همراه (آزمایشگاه‌های بل)

•  سال 1978: کاربرگ (دان بریک‌لین)

•  سال 1980: دیسک فشرده ( CD ) (شرکت فیلیپس و شرکت سونی)

•  سال 1983: اینترنت: نخستین شبکه TCP/IP (رابرت کان، وینت سرف)

•  سال 1990: وب جهانی (تیم برنرزلی)

•  سال 1993: سامانه مکان‌یابی جهانی ( GPS ) (وزارت دفاع آمریکا)

•  سال 2000: قلب مصنوعی

ترجمه: ابراهیم نقیب‌زاده مشایخ

منبع

* Timeline of Historic Inventions, Wikipedia
http://en.wikipedia.org/wiki/Timeline-of-invention