انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران
گزارش کامپیوتر شماره 216, ویژه مرداد و شهریورماه منتشر شد. جمعه  ٠٧/٠٩/١٣٩٣ ساعت ١٧:٤٦
 

ثبت صدهزارمین نام دامنه ir .


در تاریخ 29/7/1387 از سوی مرکز ثبت دامنه ir . که زیرمجموعه‌ای از پژوهشگاه دانش‌های بنیادی (که پیش از این مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات نامیده می‌شد) است، به مناسبت ثبت صدهزارمین دامنه ir .، مراسمی در فرهنگسرای نیاوران برگزار گردید. در این مراسم، جمعی از کارشناسان و متخصصان فناوری اطلاعات کشور و نیز پژوهشگران پژوهشگاه دانش‌های بنیادی حضور داشتند.
در ابتدای این مراسم، آقای دکتر محمدجواد لاریجانی، رئیس پژوهشگاه، ضمن سخنان کوتاهی به حاضران خوشامد گفت و تاریخچه مختصری از فعالیت‌های پژوهشگاه در این زمینه را به اطلاع حاضران رساند. آقای دکتر لاریجانی در بخشی از سخنان خود چنین گفت: «بیست سال پیش که این پژوهشگاه تاسیس شد می‌دانستیم که رسیدن به هدف‌های والای پژوهشی آن نیاز به حرکت مصمم و هدفمند دارد. امّا پدید آمدن نوآوری و دستاوردهای غیرمنتظره، علاوه بر عزم جزم، حرکت با چشمان باز را می‌طلبد. ایجاد اولین ارتباط اینترنت کشور از دستاوردهای چشمان باز این موسسه بود. امروز وقتی کوی و بازار را پر از نشانه‌های اینترنتی با دات‌آی‌آر می‌بینیم، از عشق و غروری که استفاده از یک نشانه ملّی شاهد آن است لذت می‌بریم.»
پس از سخنرانی آقای دکتر لاریجانی، آقای دکتر سیاوش شهشهانی، رئیس مرکز ثبت دامنه ir .، گزارش مفصلی از فعالیت‌های این مرکز ارائه نمود. وی گفت: «مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات در تاریخ 15 فروردین سال 1373 مجوّز ثبت دامنه را اخذ کرد. در 13 شهریور ماه 1380 مرکز ثبت دامنه تجدید سازمان شد و از تاریخ اول مهرماه 1381 به عنوان بخشی مستقل درداخل پژوهشگاه دانش‌های بنیادی به فعالیت پرداخت. تا آن زمان به سبب رواج محدود اینترنت در کشور و ضوابط دشوار ثبت دامنه، کمتر از 700 دامنه اینرنتی تحت ir . در کشور فعال بود. پس از بازبینی مقررات ثبت دامنه و ایجاد نظام حل اختلاف حقوقی با همکاری سازمان جهانی مالکیت فکری ( WIPO )، در طول دی ماه 1383 نظام جدید ثبت دامنه با تسهیلات قابل ملاحظه نسبت به گذشته راه‌اندازی شد.
گاهی مهم در ترویج استفاده از دامنه ir . واگذاری مجوز ثبت دامنه به کارگزاران خارج از مرکز بود که از مرداد ماه سال 1383 آغاز شد و در حال حاضر بیش از 50 کارگزار ثبت دامنه با مرکز همکاری می‌کنند که این تعداد شامل چند کارگزار در کشورهای ایتالیا، آلمان، استرالیا و سنگاپور است. در کلّ بیش از 85٪ دامنه‌های ir . توسط کارگزاران به ثبت رسیده است.»
به گفته آقای دکتر شهشهانی، تعداد دامنه‌های ir . ثبت شده در ایران به قرار زیر بوده است.

پایان

تعداد دامنه‌های ir . ثبت شده

1380

700

1381

2000

1382

3400

1383

14000

1384

29500

1385

52000

1386

83344

شهریور 1387

97028

استان‌های مختلف کشور سهم متفاوتی در ثبت دامنه کشوری دارند. تهران با بیش از 50٪ بیشترین سهم و ایلام با کمتر از نیم درصد کمترین سهم را در ثبت دامنه ir . دارند. سهم کاربران خارج از کشور در ثبت دامنه کشوری ایران حدود 1٪ است.
وی گفت دامنه‌های کشوری طبق کدهای دوحرفی سازمان استاندارد جهانی برای کشورها اختصاص یافته است و در حال حاضر نزدیک به 170 میلیون نام دامنه در جهان ثبت شده که نسبت به سال قبل 22 درصد رشد نشان می‌دهد.
وی با اشاره به این که دو نوع نام دامنه وجود دارد، کشوری (مثل ir . برای ایران یا cn . برای چین) و عمومی (مثل com . و org .)، سهم دامنه‌های عمومی و کشوری را به ترتیب 105 و 65 میلیون ذکر کرد. به گفته آقای دکتر شهشهانی هم اکنون در ایران تعداد دامنه‌های کشوری از دامنه‌های عمومی پیشی گرفته است.
وی شش عامل را به عنوان عوامل راهبردی که بر رشد فراگیر تعداد دامنه، اعم از کشوری و عمومی، در یک کشور اثرگذارند نام برد:

  • تعداد جمعیت باسواد
  • ضریب نفوذ موثر اینترنت
  • توسعه تجارت الکترونیکی
  • سهولت ثبت دامنه
  • سهولت تراکنش‌های بانکی بر خط
  • آگاهی از و امید به گسترش جامعه اطلاعاتی

همچنین علاوه بر عوامل فوق، عوامل زیر را در تسریع یا بازدارندگی رشد تعداد یا استفاده از دامنه کشوری موثر دانست:

  • بستر حقوقی عمومی ناظر در کشور
  • بستر حقوقی ویژه دامنه کشوری، بالاخص روش حل اختلاف
  • اعتماد به مرکز ثبت، عاملان ثبت و کارگزاران
  • اعتماد نفی به پایداری سامانه و امکان دسترسی
  • کاربرپسند بودن مقررات ثبت، انتقال، تمدید و ...
  • سهولت مراحل ثبت
  • خدمات متعارف و جانبی

آقای دکتر شهشهانی در بخش دیگری از سخنان خودبه مقایسه ایران با چند کشور دیگر از نظر فراوانی نسبی دامنه اینترنتی پرداخت:

کشور

جمعیت به دامنه

هلند

4

سنگاپور

24

یونان

62

ترکیه

77

برزیل

104

مالزی

157

مکزیک

267

ایران

366

عربستان

409

هند

1190

مصر

1455

اندونزی

1468

فراوانی نسبی دامنه اینترنتی
وی مزیت استفاده از دامنه ir . در مقایسه بادامنه‌های عمومی موجود را نشانه ملی، عدم خروج ارز، امنیت حقوقی برتر، موجود بودن دامنه‌های مطلوب و وجود سامانه امنیتی DNSSEC (در آینده نزدیک) دانست و نبود عاملان ثبت با دسترسی برخط برای ثبت دامنه و عدم ارائه مقررات رسمی به فارسی به سبب نبود مرکز حل اختلاف ویژه در داخل کشور را از کاستی‌های آن برشمرد.
آقای دکتر شهشهانی در بخش پایانی گزارش خود به موضوع ثبت دامنه به فارسی پرداخت. وی گفت: «فکر ثبت دامنه به فارسی از اوایل دهه 80 در مرکز ثبت دامنه ir . شکل گرفت و در بررسی‌های مقدماتی معلوم شد که ثبت دامنه به فارسی همراه با دشواری‌های خاصی از جمله مشکل DNS برای این دامنه‌ها و همچنین شیوه نگارش خط فارسی روبروست که باید در طراحی مورد توجه قرار گیرد. پس از پیگیری کارشناسان مرکز، ثبت دامنه‌های فارسی تحت . ایران از اول مهرماه 1384 آغاز شد که تا کنون در حدود 4000 نام دامنه .ایران ثبت شده است.»
وی عدم استقبال از دامنه‌های فارسی را دلایل زیر دانست:

  • نبود سیستم عامل فارسی استاندارد رایج
  • عدم احساس نیاز در بین کاربران فعلی
  • عدم ثبت در کارگزار ریشه جهانی. بنابراین هر دامنه .ایران در واقع باید یک ir . نیز در طرف راست داشته باشد. این موضوع ممکن است از نظر کاربر مخفی باشد ولی به هر حال جنبه آزمایشی و موقت به امر ثبت می‌دهد.

پس از سخنان آقای دکتر شهشهانی، آقای دکتر غلامعلی حدادعادل، عضو هیأت امنای پژوهشگاه دانش‌های بنیادی به سخنرانی پرداخت. وی اختراع رایانه را نقطه عطفی در تاریخ بشر دانست به نحوی که می‌توان تاریخ بشر را به قبل از وجود رایانه‌ها و پس از آن تقسیم کرد. وی انقلاب صنعتی و تولید ماشین را باعث تسهیل جابجایی فیزیکی انسان‌ها دانست و در مقایسه، شبکه‌های رایانه‌ای را عامل تسهیل جابجایی اندیشه‌ها عنوان نمود. دکتر حدادعادل در سخنان خود از دست‌اندرکاران و کارشناسان پژوهشگاه تقدیر و تشکر کرد.
آقای مهندس ریاضی، دبیر شورای عالی فناوری اطلاعات کشور، سخنران بعدی این مراسم بود. وی از مسئولان پژوهشگاه به خاطر هوشیاری در انتخاب نام دامنه ir . برای ایران قدردانی کرد و افزود اگر این انتخاب به موقع صورت نمی‌گرفت کشورهای دیگری مانند ایرلند یا عراق ممکن بود این نام را برای خود اختیار کنند.
آخرین سخنران این مراسم آقای دکتر شهریاری، دبیر شورای عالی اطلاع‌رسانی کشور بود که ملاحظاتی را درباره نحوه مدیریت اینترنت مطرح ساخت.
در پایان سخنرانی‌ها از برخی از کارشناسان مرکز ثبت دامنه ir . و کارگزاران خارج از مرکز با اهداء لوح، تقدیر به عمل آمد.