انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران
گزارش کامپیوتر شماره 234, ویژه مرداد و شهریور ماه 96 منتشر شد. شنبه  ٢٧/٠٨/١٣٩٦ ساعت ١٥:٢٨
 

اصول اخلاقی مشترک انجمن‌های علمی

 

 


در بهمن ماه سال 1387، نشست مشترک انجمن ایرانی اخلاق در علوم و فناوری با انجمن‌های علمی- تخصصی برگزار شد. در این جلسه، پیش‌نویس اصول اخلاقی مشترک انجمن‌های علمی و نیز چگونگی تدوین کدهای اخلاقی اختصاصی هر انجمن علمی مورد بحث و گفتگو قرار گرفت و مقرّر شد:
الف- پیش‌نویس اصول اخلاقی مشترک انجمن‌های علمی، در جلسه هیأت مدیره انجمن‌ها مطرح و نظرات و پیشنهادهای مربوط برای دبیرخانه «انجمن ایرانی اخلاق در علوم و فناوری» ارسال شود تا اقدام لازم برای نهایی کردن آن به عمل آید.
ب- موضوع تدوین کدهای اخلاقی مخصوص هر انجمن، مورد توجه هیأت مدیره انجمن‌ها قرار گیرد.
پیش نویس اصول اخلاقی مشترک انجمن‌های علمی به قرار زیر است.

*                *                      *

اصول مشترک اخلاقی انجمن‌های علمی
انجمن‌های علمی (انجمن) به دلیل ترکیب اعضای خود از جمله نهادهای واسطی هستند که ارتباط و تعادل و تعامل میان نخبگان علمی، فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی را تسهیل و تقویت می‌نمایند و از این نظر می‌توانند نقش موثری در تبیین و ترویج ارزش‌های اخلاقی در حرفه‌ها و مشاغل دولتی و غیردولتی در بخش‌های مختلف علمی و آموزشی، فرهنگی و اقتصادی، صنعتی و تولیدی، خدماتی و فرهنگی عمومی داشته باشند. ضوابط اخلاقی زیر به منظور تبیین رفتارهای شایسته ایست که اعضای انجمن همواره در مناسبات با سایر اعضا و همکاران، مدنظر داشته باشند. بی‌تردید پایبندی به این اصول باعث بهبود کیفیت عملکرد درونی و برونی، جلوگیری از مشکلات ناشی از رفتارهای خلاف اخلاق و حمایت از ماموریت انجمن، مبنی بر پیشبرد علوم و فناوری، ترویج و تشویق آموزش و پژوهش و ایجاد و گسترش شبکه همکاری میان افراد و نهادهایی است که در زمینه تخصصی هر انجمن فعالیت دارند. 

  1. پایبندی به رفتارهای اخلاقی و اخلاق حرفه‌ای

الف) پایبندی به رفتارهای اخلاقی، رعایت شأن و جایگاه علمی و اجتماعی انجمن و پرهیز از کارهایی که باعث تخریب وجهه انجمن و سلب اعتماد از آن می‌شود.
ب) پایبندی به اصول و مقررات اخلاق حرفه‌ای انجمن.
ج) احساس مسوولیت متقابل اعضای انجمن نسبت به یکدیگر و انعکاس موارد نقض مقررات اخلاق حرفه‌ای به انجمن.

  1. احترام به قانون و حقوق شهروندان

الف) احترام به قانون و رعایت دقیق مقررات قانونی در زمینه فعالیت انجمن و سایر حوزه‌های فردی و اجتماعی.
ب) بررسی علمی زمینه‌های پیدایش فساد، ستم، تبعیض، بی‌عدالتی و نقض حقوق شهروندان و ارائه راه‌کارهای مناسب برای رفع آن‌ها.
ج) در اولویت قراردادن مسائل و مشکلاتی که حقوق شهروندان را مورد تضییع قرار می‌دهد مانند تخریب محیط زیست، ترافیک شهری و تصادفات جاده‌ای، سوانح طبیعی، آسیب‌های اجتماعی، اپیدمی و بار بیماری‌ها، عدم بهره‌وری در مدیریت، افت تحصیلی و مشکلات فرهنگ عمومی و در دستور کار انجمن.
د) پیشنهاد اصلاح قوانین و مقررات از طریق انجمن، در مواردی که منافع جامعه ایجاب نماید.

  1. مسوولیت‌پذیری و پاسخگویی

الف) پایبندی به اساسنامه انجمن، سیاست‌ها و مقرراتی که به تصویب رسیده است و نیز ارائه پیشنهادهای اصلاحی در این موارد.
ب) مسوولیت‌پذیری و پاسخگویی متقابل همه اعضای انجمن، نسبت به وظایف و تکالیف خود و تعهدی که به انجمن دارند و پاسخگویی متقابل مسوولان اجرایی انجمن.
ج)‌ اهتمام نسبت به نظارت و ارزیابی درست علمی از فعالیت انجمن، جهت بهر‌ه‌گیری مناسب از فرصت‌ها و منابع مالی هزینه انجام شده.
د) حضور فعال در فعالیت‌های انجمن و ایفای نقش موثر در تصمیم‌سازی‌ها و تصمیم‌گیری‌ها.

  1. رعایت امانت و انصاف

الف، امانتداری، رعایت انصاف و جانبداری دور از تعصب نسبت به اعضا، همکاران و در مناسبات فردی و اجتماعی در هر زمان و هر موقعیت.
ب) جلب رضایت و موافقت قبلی سایر پژوهشگران و صاحبان آثار علمی، فرهنگی و هنری در استفاده از اطلاعات و دستاوردهای علمی آنان به منظور چاپ مقاله یا ارائه سخنرانی علمی، برابر ضوابط و مقررات حقوق مالکیت معنوی.
ج) تاثیرندادن روابط عاطفی، منافع شخصی، صنفی و یا مادی و سیاسی و ملاحظات دیگر، در امور مختلف علمی و اجتماعی انجمن
د) استفاده نکردن از اموال انجمن در موارد شخصی و بهره‌نگرفتن از شخصیت حقوقی انجمن، خارج از مقررات مربوط.

  1. حفظ حرمت و حقوق همکاران

الف) خودداری از: اظهار نظرهای نسنجیده، دادن نسبت‌های ناشایست، گفتار توهین‌آمیز و پخش شایعات اختلاف برانگیز در مورد اعضا و همکاران، در هر شرایطی.
ب) اطلاع دادن به هر کدام از اعضای انجمن که به رفتار خلاف اخلاق حرفه‌ای متهم شده‌اند و توجیه ایشان جهت برخورداری از حق دفاع از خود، در زمان مناسب.
ج) اهتمام مسوولان اجرایی انجمن به ریشه‌یابی تنش‌ها و اختلافات و حل عادلانه آن‌ها.
د) خودداری از تجسس در امور همکاران و یا آشکارکردن اطلاعات محرمانه آنان بدون اجازه ایشان، مگر در مواردی که از نظر قانونی مجاز بوده یا خطر جدی برای خود فرد و یا افراد دیگر، مطرح باشد.

  1. مسوولیت و تعهد اجتماعی

الف) اهتمام به ایفای نقش و مسوولیت اجتماعی انجمن در نقد و بررسی زمینه‌های مشکلات جامعه با رویکرد پیشگیرانه و آینده‌نگر و ارائه راهکارهای علمی جهت رفع آن‌ها به مسوولان.
ب) اهتمام انجمن نسبت به ارائه آموزش‌های عمومی و ترویجی و ارتقای سطح آگاهی‌های علمی و تخصصی جامعه و کمک در برگزاری سمینارها، کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی در سطح ملی و جهانی.
ج) تاکید بر عقلانیت در مدیریت، ترویج خردورزی، روح تحقیق و تتبع، تفکر و رویکرد علمی در مدیریت‌ها و فرهنگ عمومی.

  1. حقیقت‌جویی و دانش‌ورزی

الف) تحقیق و کشف حقیقت‌های نو، اصلاح افکار اشتباه، غلبه بر نادانی و جهل، به عنوان یکی از متعالی‌ترین اهداف بشریت، از مهم‌ترین رسالت‌های انجمن‌های علمی است.
ب) احترام به تحقیقات علمی و تشویق ایده‌های نو و همکاری در انجام آن‌ها.
ج) تعهد نسبت به انتشار نتایج تحقیقات و یافته‌های علمی از طریق چاپ در مجلات، سخنرانی در همایش‌ها و محافل علمی و راه‌های مناسب دیگر جهت بسط و گسترش علوم و فناوری.
د) ارتقای ضوابط و معیارها و قوانین حرفه‌ای، در رشته‌های مختلف علمی و تطبیق آن‌ها با استانداردهای ملی و یا بین‌المللی در انجام تحقیقات.
ه) نقد و برخورد توام با احترام نسبت به نظرات علمی و حرفه‌ای دیگران.
و) به‌کارگیری بیشترین معیارهای عقلانی، علمی و اخلاقی در انجام فعالیت‌های اجتماعی خود و همکاران.

  1. آزادی علمی

الف) ارائه بدون سانسور انتقادها بر پایه آموخته‌ها و مطالعات خود، در جهت بهره‌گیری و ارتقای فرصت‌ها و ایفای مسوولیت‌ها
ب) تأمین فضای امن و آزاد و به‌کارگیری روش‌هایی که موجب بیان آزادانه عقاید شود.
ج) تشویق نظرات انتقادی و ایجاد فضای انتقادپذیری.

  1. رفتار و آداب دانشگاهی (آکادمیک)

الف) تأکید بر هویت علمی انجمن به عنوان نهادی مسوول و مستقل و غیروابسته به سازمآن‌های دولتی و غیردولتی.
ب) انعکاس و ارائه نظرات کارشناسی و تصمیمات مهم انجمن از طریق مسوولان اجرایی و نشریات، به سایر انجمن‌های علمی و مراجع ذیربط و افکار عمومی.
ج) بهره‌گیری از رهیافت‌های علمی جهانی و تطبیق و به کارگیری آن‌ها متناسب با شرایط و نیازهای بومی
د) روزآمدی دانش اعضای انجمن با بهره‌گیری از جدیدترین منابع، اطلاعات، روش‌های علمی و توانمندی‌های حرفه‌ای

  1. حرمت آموزش و پژوهش

الف) تعهد همیشگی اعضای انجمن به آموزش و پژوهش به عنوان یکی از مسوولیت‌های علمی و حرفه‌ای.
ب) ضرورت ارتباط و ارائه خدمات آموزشی و پژوهشی توسط اعضای انجمن به نهادها و دستگاه‌های اجرایی که بیشترین ارتباط علمی و حرفه‌ای را با زمینه تخصصی آن‌ها دارند.
ج) همکاری انجمن در زمینه ارزیابی سطح علمی دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، کیفیت تولید و بهره‌وری در واحدهای صنعتی، اداری و خدماتی.