انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران
گزارش کامپیوتر شماره 234, ویژه مرداد و شهریور ماه 96 منتشر شد. جمعه  ٠٣/٠٩/١٣٩٦ ساعت ١٦:٢٦
 

دومین کنفرانس بین‌المللی اثربخشی تدریس- یادگیری در آموزش عالی
دانشگاه امریکائی بیروت(AUB-1866 )

فریده مشایخ

پست الکترونیکی: f.mashayekh@pedagogy.ir


 

1- برگزار کنندگان
1 . 1-مرکز تدریس و یادگیری (CTL )
این مرکز در دانشگاه امریکائی بیروت با ماموریت ارتقاء اثربخشی فرایند یاددهی - یادگیری به منظور توانمندسازی دانشجویان در مستقل اندیشیدن و یادگیری مداوم، برای دومین بار به تشکیل این کنفرانس با همیاری نظام پردازش فناوری اطلاعات دانشگاهی ، در مقیاس بین المللی اقدام کرده است.
1 . 2- نظام پردازش فناوری اطلاعات دانشگاهی (IT-Acps ).
 همکاران این گروه در دانشگاه امریکائی بیروت می‌کوشند تا برای واحدهای آکادمیک دانشگاه ، محیط فناوری اطلاعات را با راه‌حل‌های نوآور در جهت تسهیل تدریس خلاق ، پژوهش با کیفیت ، یادگیری اثربخش و مهارت های حرفه ای با همکاری تجهیز نمایند. این گروه با مسئوولیت پذیری و شفافیت می‌کوشد تا بازیگران (دانشجویان، استادان، حامیان مالی و مدیریت‌ها) را با خدمات فناوری اطلاعات در جهت پیشبرد آموزش ویادگیری توانمند سازد .

2-هدف کنفرانس
1.2 . سنجش اثربخشی تدریس : اگر عملکرد تدریس باید مورد شناسایی قرار گرفته شود و ارج‌گذاری شود، لازم است با دقت مورد سنجش قرار گیرد. سنجش اثربخشی تدریس، با به دست دادن شواهد، می‌تواند در جهت بهبود و افزایش کیفیت تدریس و در نتیجه تسهیل تصمیم‌گیری مبتنی بر داده قرار گیرد. از جمله روش‌های گردآوری داده که در اندازه‌گیری اثربخشی تدریس می‌توان به کار برد عبارتند از: درجه‌بندی دانشجویان، درجه‌بندی دانشجویان توسط دانشجویان، خود- ارزیابی، مصاحبه با دانشجویان، درجه‌بندی استادان توسط استادان، پورتفولیو (مجموعة مهارت‌ها و سرمایه‌ها) تدریس و امتیاز تدریس.

2.2- سنجش پیامدهای یادگیری برنامه درسی
سنجش پیامدهای یادگیری برنامه درسی پیوسته مورد توجه جامعه دانشگاهی بوده است . ولی در این کنفرانس توجه به متغیرهایی مانند انتخاب روش‌های مناسب طراحی طرح سنجش و ارائه توصیه هایی برای بهبود برنامه تاکید شده است. به علاوه، نوآوری در فناوری تدریس و روش شناسی‌های نو در تدریس با در نظر گرفتن روندهای نو در آموزش عالی، ضرورت یافته است. مدرسان روزانه با چالش یافتن راه‌های نو برای ارتقاء تجربیات یادگیری دانشجویان مواجه هستند . در محیط‌های یادگیری رو در رو، ترکیبی، یا برخط، دانشجویان و استادان راهبردهای گوناگونی (یادگیری مبتنی بر کار گروهی ، یادگیری مبتنی بر شواهد) و ابزار جدیدی مانند پوشه کار الکترونیکی را کشف می کنند که در جهت بهبود تجربه آکادمیک به طور کلی، و ارتقاء و حمایت از تغییرات آموزشی نوآور در آموزش عالی، به ویژه، موثر است.

3- برنامه کنفرانس
1.3- روز نخست : برنامه کنفرانس به شرکت در تعدادی کارگاه اختصاص داشت . کارگاه‌ها عبارت بودند از:
1.1.3-سنجش پیامدهای یادگیری برنامه با اهداف:
-آشنایی با اصول پایه و رویکردهای سنجش پیامدهای یادگیری برنامه درسی؛
- انتخاب رویکردهای سنجش متناسب با پیامدهای یادگیری برنامه درسی؛
- تدوین یک طرح سنجش پیامدهای یادگیری برنامه درسی.
2.1.3-کیفیت از طریق طراحی با اهداف
- آشنایی با نمونه‌هایی از ارتقاء کیفیت تدریس در دروس رو در رو، ترکیبی، یا برخط
- تمرین عملی درباره مراحل طراحی تدریس.
-تدوین ملاک‌های ارزیابی کیفیت طراحی تدریس.
3.1.3-سنجش تدریس اثربخش با اهداف:
- دریافت درک مشترک نسبت به اثربخشی تدریس و ابزاری که در تشخیص تدریس اثربخش می تواند به کار گرفته شود؛
- تعریف تدریس اثربخش؛
-تحلیل عواملی که بر اثربخشی تدریس می‌افزاید.
4.1.3- نرم‌افزارهای آموزشی منبع آزاد با اهداف:
- آشنا ساختن شرکت کنندگان با نرم‌افزارهای آموزشی منبع آزاد و به کارگیری آن‌ها که می‌تواند بر غنای فرایند یاددهی- یادگیری بیفزاید مانند:
کار با گوگل و به کار گیریgoogle Apps و چگونگی تولید و سهیم شدن در منابع ، ایجاد وبگاه، شرکت در بحث باز با همگنان ،
- آشنایی با فهرستی از کاربردهای وب که برای آموزش می تواند سودمند باشد .مانند :پرزی (prezi ) که به کاربران اجازه خلق مطالب به صورت پویا و متحرک می دهد .یا دی گو(Diigo ) برای کار تعاملی و با همیاری میان کاربران .
2.3- روز دوم: برنامه کنفرانس با ارائه یک سخنرانی کلیدی شروع شد و سپس با عرضه 22 مقاله پژوهشی- اکتشافی ادامه یافت.
1.2.3- ارائه سخنرانی کلیدی: توسط پروفسور کاکس (coxmd@muohio.edu) با عنوان : تعریف، طراحی و هم‌ترازی استادان با جوامع یادگیری حرفه‌ای: ارتقاء یاددهی- یادگیری و کیفیت در آموزش عالی .
2.2.3- ارائه 22 مقاله پژوهشی و اکتشافی: در ارتباط با مقولات مرتبط با اثربخشی تدریس - یادگیری از جمله: نقش مدرس، فرایند تدریس، اندازه‌گیری کیفیت دوره‌های برخط، توانایی خواندن: مواد دیجیتال و چاپی، تدریس زبان دوم،آزمون با کتاب باز یا بسته، تقلب در عصر دیجیتال، شرایط موفقیت دانشجویان در AUB ، حرکت از تدریس سنتی به تدریس متعهدانه در آموزش پرستاری، رویکرد محتوا- محور در مقایسه با وظیفه– محور در تدریس زبان انگلیسی، یادگیری مبتنی بر کار گروهی، ارزیابی  یادگیری گروه- محور در مقایسه با سخنرانی–  محور.

4- شرکت کنندگان
تعدادی استادان رشته‌های علوم و علوم انسانی از دانشگاه‌های منطقه خاورمیانه شرکت کنندگان این کنفرانس بودند از جمله : دانشگاه امریکائی بیروت، دانشگاه عربی در بیروت، دانشگاه بالاموند در لبنان، دانشگاه موصل در عراق، دانشگاه قطر، کالج امریکائی تسالوکسی در یونان، شعبه بیلوس AUB ، کالج پزشکی ویل کورنل در قطر، دانشگاه ال آل بیت در اردن، دانشگاه نتردام در لبنان، دانشگاه اصفهان و تهران در ایران.

5 - نتیجه گیری
تشکیل دومین کنفرانس بین المللی درباره سنجش اثربخشی تدریس- یادگیری در آموزش عالی، در دانشگاه آمریکایی بیروت با قدمت 144 سال، از یک سو، نمایانگر ارج گذاری  برگزارکنندگان به اهمیت و ضرورت طرح موضوع با استفاده از زبان تخصصی مرجع در جامعه دانشگاهی است . از سوی دیگر فراهم ساختن امکان اگاه سازی، چانه زنی، و مطالبه کیفیت آموزش به عنوان امری راهبردی ، از طریق استقلال در اندیشیدن و یادگیری مداوم در جامعه دانشگاهی - اعم از دانشجو،استاد وطراحی برنامه های درسی می باشد .
نکات ارزنده قابل ذکر در این ارتباط ، در سخنرانی کلیدی کنفرانس توسط پروفسور کاکس که مبتنی بر نتایج حاصل از 31 سال تجربه مرتبط سخنران بوده است، عبارتند از :
1.5-تاکید بر ضرورت شکل‌گیری و ساختار دادن به جامعه حرفه ای از طریق برقراری پیوند میان رشته‌های دانشگاهی یا به عبارت دیگر میان رشته‌ای کردن آموزش عالی و کاهش فاصله میان رشته‌ها.
2.5- برای این منظور لازم است به دو پرسش  پاسخ داد که عبارتند از:
الف:فاصله میان رشته ها به چه میزان است ؟
ب:چگونه می توان  این فاصله را کاهش داد ؟
3.5-هدف از کاهش فاصله میان رشته‌ها شکل‌گیری سرمایه اجتماعی در مقابل رقابت‌پذیری فردی و رشته‌ای است.
4.5-تاکید بر ضرورت شکل گیری جوامع یادگیری از طریق برقراری ارتباط مستمر میان دانشجو، استادان و برنامه درسی (رشته‌ها)
5.5- تشکیل جوامع یادگیری استادان. این جوامع با دغدغه یادگیری عمقی و ارتقاء کیفیت در تدریس- یادگیری می‌تواند با پیگیری یادگیری مداوم، حفظ شوق یادگیری، برقراری ارتباط با فرهنگ‌ها، توسعه حرفه‌ای استادان، به‌کارگیری رویکردهای نو در فرایند یاددهی- یادگیری به شکل گیری سازمان یادگیرنده کمک کند.

6.5- به علاوه، در مجموع در این کنفرانس یادگیری مسئله- محور به عنوان یک رویکرد اثربخش در یاددهی- یادگیری مورد استناد قرار گرفت و توصیه شد: نخست، برای هرموضوع درس در قالب برنامه درسی، مسئله‌ای تعریف شود و برای مسئله ساختاری در قالب پرسش پژوهشی در نظر گرفته شود. تا سپس، دانشجویان در جستجوی پاسخ به پژوهش پرداخته و پاسخ یا راه حل خود را برای سنجش به کلاس آورده و درباره آن استدلال نمایند. تا از این طریق، به تدریج گذار از یادگیری سطحی (یعنی دریافت، درک و به کارگیری) به یادگیری عمقی (تحلیل، ترکیب، ارزیابی و ساختن فراشناخت) امکان‌پذیر شود.