انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران
گزارش کامپیوتر شماره 234, ویژه مرداد و شهریور ماه 96 منتشر شد. پنجشنبه  ٠٢/٠٩/١٣٩٦ ساعت ٢١:٤٧
 

روز جهانی علم


 

«روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه» (WSDPD )، مناسبتی است که یونسکو از سال 2001 در 10 نوامبر برابر با 19 آبان هر سال آن را گرامی می‌دارد و به خاطر آن مراسمی را در مقر خود در پاریس برگزار می‌نماید.
در این راستا انجمن‌ ترویج علم ایران برنامه‌هایی برای برگزاری یکپارچه این روز در نظر گرفته است و از انجمن‌های علمی درخواست همکاری در نکوداشت این روز نموده است. در ادامه توضیحاتی در رابطه با تاریخچه این روز داده می‌شود.  

*                *              *


تصمیم به نامگذاری این روز در سی و یکمین اجلاس کنفرانس عمومی یونسکو بر مبنای تعهدات حاصل از «کنفرانس جهانی علوم» در بوداپست (1999) گرفته شد. هدف از این کنفرانس که به ابتکار مشترک یونسکو و شورای بین‌المللی علوم (ICSU ) برگزار گردید، تأکید بر اهمیت علوم در فرایند توسعه کشورها و نیز از میان بردن شکاف میان دانش و جامعه اعلام شد.
روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه،‌ فرصتی را برای مؤسسات علمی، دانشمندان و اندیشمندان، دولت‌ها و اجتماعات مدنی فراهم می‌نماید تا در مورد صلح و توسعه که از اساسی‌ترین مفاهیم اجتماعی است به بحث و تبادل نظر بپردازند. در نگرش نوینی که یونسکو به آن اهتمام می‌ورزد، صلح به معنای عدم جنگ میان دولت‌ها نیست بلکه می‌تواند به معنای شرایط یک مدیریت ملی سازنده، حل و فصل صلح‌آمیز اختلافات و ایجاد هماهنگی در روابط میان بخش‌های مختلف نهادی یک جامعه ملی باشد.
مفهوم توسعه پایدار نیز گرچه برای نخستین بار توسط اتحادیه بین‌المللی حفظ طبیعت (IUCN ) در سال 1981 مطرح گردید و بدین وسیله توجه افکار عمومی بین‌المللی بدان جلب شد، اما همچنان این مفهوم در معرض نگرش‌های متفاوت، با تفسیرهای مختلفی روبرو است. از این‌رو، تعریف دقیق توسعه پایدار، قبل از به کارگیری آن در یک محیط اجتماعی، ضرورتی انکار ناپذیر دارد.
در یک نگرش سیستماتیک نسبت به مفاهیم علم،‌ توسعه و صلح می‌توان دریافت که از یک سو پیشرفت‌های حاصل از علم و فناوری، پیوندی ناگسستنی با توسعه اقتصادی و اجتماعی دارد و از سوی دیگر توسعه حاصل شده نیز صاحب سهمی مشترک و بنیادین در برقراری صلح و ثبات می‌باشد. به همین واسطه، مسیر حرکت علم به سمت توسعه، می‌تواند تعیین کننده هویت صلح اجتماعی و رفاه بشری در یک جامعه باشد. در نتیجه، سرنوشت بسیاری از موضوع‌های اصلی اجتماعی مانند امید به زندگی، کیفیت زندگی، کاهش فقر، افزایش اشتغال و بالاخره، از همه مهم‌تر، عدالت اجتماعی در گرو نحوه تعریف رابطه میان مثلث مفهومی علم، توسعه و صلح می‌باشد.
از سوی دیگر اگر چه رسالت علوم و فناوری در جهت رشد، توسعه و پیشرفت اجتماعی همچنان پا بر جا باقی مانده است، اما به واسطه جهانی شدن و منطق کثرت‌گرایی حاکم بر این فرایند، نیازهای اجتماعی میل به دگرگونی دارند. در نتیجه، یکی از وظایف مهم و انکارناپذیر علوم اجتماعی آن است که این چالش‌های نوظهور را بشناسد و نسبت به مدیریت آن‌ها، راهکارهایی عملیاتی و مؤثر ارائه دهد، موضوعی که بسیار مورد توجه و اهتمام یونسکو نیز می‌باشد و به واسطه آن چنین روزی را معرفی و برگزار می‌نماید و به آن ارج می‌دهد.
در واقع هدف یونسکو از برگزاری روز جهانی علم موارد ذیل می‌باشد:

  1. تقویت آگاهی عمومی در مورد نقش علم در جوامع صلح آمیز و پایدار
  2. ارتقای اتحاد ملی و بین‌المللی برای یک علم مشترک بین ‌کشورها
  3. تجدید تعهد ملی و بین‌المللی برای استفاده از علم در جهت منافع جوامع
  4. جلب توجه به چالش‌های علم و افزایش پشتیبانی از تلاش‌های علمی

 

موفقیت برگزاری روز جهانی علم به مشارکت فعال سازمان‌های دولتی و غیردولتی، مؤسسات علمی و پژوهشی، انجمن‌های تخصصی، رسانه‌ها، استادان و معلّمان و مدارس بستگی دارد.
یونسکو لیستی از اقداماتی را که می‌توان در این زمینه انجام داد ارائه می‌دهد:

  1. اطلاع رسانی در مورد روز جهانی علم در سازمان و جامعه شما.
  2. سازماندهی «یک روز» در نهاد خود در جهت برجسته کردن اهمیت علم برای صلح و توسعه.
  3. سازماندهی بحث‌های کلاس‌های درس در جهت تأکید بر بسیاری از راه‌های مختلفی که علوم و فناوری بر زندگی روزمره ما تأثیر دارند.
  4. تماس با رسانه‌های جمعی (تلویزیون، رادیو، چاپی،‌ الکترونیکی)‌ برای برجسته کردن اهمیت برگزاری جشن روز جهانی علم در سطح ملی و محلی.
  5. نوشتن مقالات به رسانه‌ها در مورد اهمیت علم برای جوامع پایدار، از جمله خبرنامه‌های سازمان‌ها و مدارس.
  6. توزیع پوستر روز جهانی علم به مدارس (بر اساس مواد دریافت شده از وبگاه‌ها)، مؤسسات علمی و تشکل‌های محلی.
  7. بازدید از مدارس محلی و صحبت در مورد مشاغل در علم، برگزاری سخنرانی‌ها و نمایشگاه‌های علمی برای دانش‌آموزان و دانشجویان جوان.
  8.  ایجاد ارتباطات کلاس به کلاس درس بین مدارس از طریق اینترنت برای صحبت در مورد پروژه‌های علمی مورد علاقه افراد جوان.
  9.  سازماندهی کنفرانس‌ها.
  10.  پیدا کردن یک نهاد و انجام یک فعالیت مشترک با تأکید بر اهمیت علم.
  11.  دعوت از اعضای دانشگاه‌ها برای همکاری با سازمان‌های جامعه و مدارس در برگزاری جشن روز علم.
  12.  ترتیب بازدید از موزه علوم.

برای کسب اطلاعات بیشتر به نشانی http://www.unesco.org/science/can_do.shtml  مراجعه فرمائید.