انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران
گزارش کامپیوتر شماره 234, ویژه مرداد و شهریور ماه 96 منتشر شد. دوشنبه  ٢٩/٠٨/١٣٩٦ ساعت ١٠:٥٣
 

ساخت قدرتمندترین ابررایانه جهان در چین


 

نخستین رایانه همه منظوره جهان به نام انیاک در سال 1946 ساخته شد و تا سال 1955 کار می‌کرد. انیاک که در حدود 180 متر مربع را اشتغال می‌کرد و نزدیک به 30 هزار کیلو وزن داشت، می‌توانست 5000 محاسبه در ثانیه انجام دهد. البته به شرطی که عمل محاسباتی، جمع بود وگرنه در مورد تقسیم، می‌توانست 38 عمل در ثانیه انجام دهد.
می‌خواهید بدانید سرعت محاسباتی سریعترین رایانه امروز جهان چقدر است؟ 34000 تریلیون محاسبه در ثانیه. این سرعت متعلّق به ابررایانه تیان‌هه 2، ساخته شده در دانشگاه ملی فناوری دفاعی چین است. بدین ترتیب، چین دوباره بعد از نوامبر 2010، به صدر فهرست 500 ابررایانه قدرتمند جهان بازگشت.
ابررایانه تیان‌هه 2 که به نام راه شیری 2 نیز خوانده می‌شود از محصولات اینتل در بخش اصلی محاسباتی استفاده می‌کند امّا بقیه مؤلفه‌هایش از قبیل کابل‌های ارتباطی، سیستم عامل، پیش‌پردازنده‌ها و نرم‌افزارها، عمدتاً چینی هستند. تیان‌هه 2 دارای 16000 گره است که هر یک دارای دو پردازنده زیون آی‌وی بریج اینتل و سه پردازنده زیون فی اینتل، و جمعاً 000/120/3 هسته محاسباتی است. این ابررایانه در مرکز ملی ابررایانه در شهر گوانگ‌‌ژو قرار دارد.
فهرست 500 ابررایانه قدرتمند جهان (TOP500) ابتدا در سال 1993 از همایشی در آلمان شکل گرفت و اکنون سالی دوبار منتشر می‌شود و مورد علاقه بسیار تولیدکنندگان، کاربران و طرفداران فناوری قرار دارد. این فهرست توسط دانشمندان رایانه در دانشگاه ما نهایم آلمان، آزمایشگاه ملی لاورنس برکلی، و دانشگاه تِنِسی در ناکس‌ویل تهیه می‌شود. قدرت محاسباتی بر حسب «فلاپ»، یعنی تعداد عمل با ممیز شناور در ثانیه، اندازه‌گیری می‌شود. به عنوان مثال، یک پردازنده 5/2 گیگاهرتزی که در رایانه‌های قابل حمل وجود دارد، از لحاظ نظری قادر به انجام 10 میلیارد عمل با ممیز شناور در ثانیه یا 10 گیگا فلاپ هستند.
آخرین گزارش منتشر شده نشان می‌دهد که هم‌اکنون 26 سیستم با عملکرد محاسباتی بیشتر از یک پتافلاپ (1015 عمل با ممیز شناور در ثانیه) وجود دارند و مجموع عملکرد محاسباتی 500 سیستم روی هم به 223 پتافلاپ رسیده که در مقایسه با 162 پتافلاپ شش ماه پیش و 123 پتافلاپ یک سال پیش، افزایش چشمگیری را نشان می‌دهد. سطح ورودی به فهرست به 6/96 تِرافلاپ (1012 عمل با ممیز شناور در ثانیه) رسیده که بالاتر از 5/76 تِرافلاپ شش ماه پیش است.
اینتل همچنان بیشترین پردازند‌ه‌ای است که در ابررایانه‌ها به کار گرفته می‌شود و 4/80 درصد سیستم‌هایی که در فهرست 500 ابررایانه قدرتمند جهان قرار دارند از پردازنده‌های اینتل استفاده می‌کنند. 54 سیستم از فناوری شتابگر/ همپرداز استفاده می‌کنند. 39 سیستم از تراشه‌های انویدیا و سه سیستم از تراشه‌های رادیون ATI استفاده می‌کنند. 88 درصد سیستم‌ها از پردازنده‌هایی با 6 یا بیشتر هسته استفاده می‌کنند. در بین 10 سیستم نخست، بلوجین آی‌بی‌ام محبوب‌ترین سیستم است.
آمریکا همچنان پیشتاز استفاده از سیستم‌های محاسباتی با عملکرد بالاست. 252 سیستم از 500 سیستم این فهرست در آمریکا، 112 سیستم در اروپا و 119 سیستم در آسیا قرار دارند.
ابررایانه راه شیری 2 با 86/33 پتافلاپ در صدر فهرست جای گرفته و ابر رایانه تیتان را کنار زده است. رتبه دوم از آن تیتان با 59/17 پتافلاپ است. تیتان یک ابررایانه کِرِیXK7است که در آزمایشگاه ملی وزارت انرژی آمریکا در اوک ریج نصب شده است. سومین ابررایانه قدرتمند جهان نیز به نام سیکویا متعلّق به وزارت انرژی آمریکاست که در آزمایشگاه ملی لاورنس لیورمور قرار دارد.
اگر فناوری پردازنده با همین سرعت که در گذشته داشته به پیشرفتش ادامه دهد، دو دهه دیگر ما می‌توانیم یتان‌هه 2 را در جیبمان، یا شاید در لنز چشممان، داشته باشیم. بد نیست بدانید که اکنون قدرت محاسباتی آی‌پد 2 بیشتر از ابررایانه‌های دهه 1990 است.

کریستین‌ساینس مانیتور، 17 جون 2013