انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران
گزارش کامپیوتر شماره 234, ویژه مرداد و شهریور ماه 96 منتشر شد. دوشنبه  ٢٩/٠٨/١٣٩٦ ساعت ٠٧:١٩
 

  دسترسی به وب، بخشی از حقوق شهروندی
گفتگو با تیم برنرزلی، پدیدآورندۀ وب و رئیس W3C . او نگران تجزیۀ اینترنت است!

ترجمۀ دکتر فریده مشایخ
پست الکترونیکی: f.mashayekh@pedagogy.ir


 

س- پس از گذشت 25 سال از پیدایش وب، چه نگاهی به آن دارید؟
ما باید لحظه‌ای تأمل کنیم و به «وبی» که در 25 سال آینده در اختیار خواهیم داشت، بیندیشیم. امروز با دسترسی به «وب»، حقوق شهروندی شما اهمیت بیشتری پیدا می‌کند تا هنگامی که به آن دسترسی ندارید. به علاوه، نگران هستم اگر توجه لازم نکنیم، وب به یک رسانه کنترل شده، در دست دولت‌ها و شرکت‌ها، برای محدود ساختن دسترسی و ردیابی کاربران تبدیل گردد.
س- ولی این کار در حال انجام است، چگونه به آن خاتمه دهیم؟
درست است. اگر در کشوری متمدن زندگی می‌کنید، نمی‌توانید مانع از نظارت پلیس بر وب شوید، زیرا پلیس مسئول مبارزه با جرائم سازمان یافته است. ولی ضرورت دارد شما بتوانید از یک نهاد مستقل برای تضمین پاسخگو نمودن افرادی که به ردگیری برخط مشغول هستند، بهره‌مند شوید.
باید بتوانیم نظام‌های مسئولیت‌پذیر را مستقر نمائیم. اگر نظارت برخط وجود داشته باشد، شهروندان می‌توانند اطمینان حاصل نمایند که اطلاعات آن‌ها بر ضد خودشان مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.
س- آیا این کمی «آرمانی» نیست؟
بسیاری از امور آرمانی هستند. مردم‌سالاری‌هایی که ما امروز می‌شناسیم همیشه آزاد نبوده‌اند و بسیاری از کشورها چنین‌اند. ما باید به نظارت بی‌قید و شرط پایان دهیم. افرادی که روزانه از «وب» استفاده می‌کنند، باید از اطمینان خاطر برخوردار باشند.
س- از نظام ردگیری آژانس ملی امنیت آمریکا (NSA ) چه اطلاعی دارید؟ آیا از گستردگی آن در حیرت نیستید؟
هیچ‌گونه اطلاعات ویژه‌ای ندارم. برای من نیز مانند بسیاری از افراد، حیرت‌انگیز است. می‌دانستیم که آژانس ملی امنیت آمریکا از ظرفیت ردگیری وب برخوردار است، ولی نمی‌دانستیم این نظام تا چه اندازه غیرقابل کنترل است. از این رو، باید به آسیب‌شناسی و بازتعریف شیوه پاسخگویی و حکمرانی NSA و مشابه آن در کشور انگلیس پرداخته شود. این تنها شیوه‌ای است که ایالات متحده آمریکا و انگلیس می‌توانند دوباره همه کشورهای جهان را نسبت به پذیرش ذخیره‌سازی داده‌هایشان در کارسازهای آن‌ها متقاعد نمایند.
س- آیا نسبت به این که شهروندان بتوانند از حق اطلاع یافتن درباره نهادهای اطلاعاتی، برخوردار گردند خوش‌بین هستید؟
من طبیعتاً خوش بین هستم. در طول تاریخ شاهد موارد بسیاری هستیم که تغییر ناشی از مطالبات مردم برای مسئولیت‌پذیر ساختن دولت‌ها اتفاق افتاده است. نتایج برخی از این مطالبات مردمی فوق‌العاده بوده است. مانند زیربنای قانون اساسی انگلستان (1215)، یا منشور حقوق آمریکا (1791) و قانون اساسی درآفریقای جنوبی، بعد از ملغی‌شدن تبعیض نژادی. ما در دوران حساس مشابهی هستیم و می‌توانیم برای وب مطالبات مشابهی داشته باشیم.
س- شما به یک جنبش شهروندی مستقل از دولت‌ها می‌اندیشید؟
برای من، این کوششی است که باید در چندین سطح انجام پذیرد. این امر نمی‌تواند یک اقدام ملّی باشد. بنابراین، الزاماً باید یک جنبش جهانی باشد که بسیاری از سازمان‌ها را دربرخواهد گرفت مانند: webwewant.org . همچنین شماری از رجل سیاسی مقتدر در این جنبش سهیم خواهند بود. در کشور برزیل یک «منشور حقوق کاربری» برای وب در مجلس در حال بررسی است.
س- فکر می‌کنید یک چنین جنبشی می‌تواند در ایالت متحده آمریکا ایجاد گردد؟
طرح قانون توقف سرقت برخط را در سال 2011 به خاطر دارید که به دولت قدرت بسیاری برای کنترل وب می‌داد؟ این طرح حاصل یک جنبش مقاومت بود. شهروندانی که مقاومت کرده بودند تظاهرات نمودند و اکثر نمایندگان طرفدار تقویت حقوق مولف، نظر خود را تغییر دادند.
س- در فرانسه و آلمان دولت‌ها برای درون‌سپاری خدمات و ذخیره‌سازی داده‌های شهروندان پیشنهاد می‌دهند ...
من نمی‌توانم طرفدار «تجزیه»  اینترنت باشم. وب‌ نمی‌تواند در سطح ملی کار کند. برای مثال اگر فرانسوی‌ها تصمیم بگیرند که تمام داده‌های شهروندان درون کارسازهای واقع در سطح ملی ذخیره‌سازی شود، تبعات آن را برای راه‌اندازی یک شبکه اجتماعی جدید تصور نمائید. چه اتفاق خواهد افتاد؟ ناچار خواهند بود از صدها کارساز وابسته به صدها قانون‌گذاری متفاوت استفاده نمایند.
س- بنابراین، ایجاد یک بستر «رایانش ابری اروپایی» خطرناک خواهد بود؟
چنین بستری منجر به تجزبۀ وب خواهد شد. برخی از اقدامات دیگری که دولت‌ها می‌توانند انجام دهند عبارتند از: در اختیار قرار دادن برخی از داده‌هایی که در تملک دارند، یا حصول اطمینان از این که فرهنگ اروپایی به درستی مدون شده و در قالب برخط از آن پاسداری شود. نقش دولت‌ها ممانعت از توسعه وب و جلوگیری از گردش اطلاعات میان کشورها نیست.
س- اخیراً شرکت‌ها توافقنامه‌ای را امضاء کرده‌اند که بی‌طرفی وب، یعنی اصل جریان آزاد اطلاعات را زیر سؤال برده است، شما نگران نیستید؟
خیر، من فکر می‌کنم افرادمتوجه خواهند شد که بی‌طرفی بسیار اهمیت دارد. میزان بازبودن اینترنت برای کسب و کار، رابطه مستقیمی با انتخاب شغل و محل زندگی خواهد داشت.
این خود یک عامل رقابت میان کشورهایی که می‌خواهند جوانان هوشمندتر را جذب کنند، خواهد بود. به این ترتیب، افکار عمومی همچنین به اهمیت مردم‌سالاری پی‌خواهد برد.
برای کارکرد درست، مردم سالاری به رسانه ارتباطیِ باز نیاز دارد. می‌دانیم که نقش چهارمین رکن * یعنی رسانه‌های سنتی، برای مردم‌سالاری اساسی بوده است. از این رو، امروز گفته می‌شود اینترنت رکن پنجم است. اگر آزاد و باز نباشد، دیگر مردم‌سالاری وجود نخواهد داشت.

منبع

  • Le Monde. Jeudi 13 Mars 2014, p.3, “Le web fait du plus en plus partie des droits de l’homme” Propos recuillis par Y. Eudes et D. Leloup.