انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران
گزارش کامپیوتر شماره 234, ویژه مرداد و شهریور ماه 96 منتشر شد. چهارشنبه  ٠١/٠٩/١٣٩٦ ساعت ٢٠:١٤
 

(بیانیه کنفرانس)
آموزش عالی باز، برخط و انعطاف‌پذیر برای آیندۀ مطلوب
از گفتار تا عمل: برابری، دسترسی و پیامدهای یادگیری با کیفیت
9-11 ژوئن 2015، یونسکو، پاریس
ترجمه: دکتر فریده مشایخ

 


 

مقدمه
با توجه  به نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش عالی،  به‌منظور بررسی و پیشنهاد سیاست‌های راهبردی در توسعه آموزش عالی برای همه، 150 نفر از سیاست‌گذاران، راهبران و بازیگران عمل‌گرا، شامل رؤسا و معاونان دانشگاه‌ها، هیئت‌های علمی، دانشجویان، رؤسای کرسی‌های یونسکو در فناوری اطلاعات و ارتباطات و مواد آموزشی باز، نمایندگان «شورای بین‌المللی آموزش باز و از راه دور» (ICDE ) و نیز اعضای سازمان‌های بین‌المللی غیردولتی از 55 کشور در سازمان مرکزی یونسکو در پاریس از تاریخ 9 تا 11 ژوئن 2015 (19 تا 21 خردادماه 1394) در یک مجمع جهانی به دعوت یونسکو با همیاری «شورای بین‌المللی برای آموزش باز و از راه دور» شرکت کردند.
با توجه به مقوله‌های سه گانه: دسترسی، برابری و کیفیت پیامدهای یادگیری، به‌عنوان مفاهیم کلیدی، برای شکل‌گیری نگاه نو به برنامه‌های آموزش عالی برای دوره زمانی 15 سالۀ بعد (از   2015  تا2030)، شرکت‌کنندگان بر نقش آموزش عالی در برنامه زمانی آینده برای تحقق توسعه پایدار در مقیاس جهانی و کمک به کشورها، به‌ویژه کشورهای در حال توسعه، بر «یادگیری مداوم برابر و باکیفیت برای همه تا 2030» تاکید نمودند.
به رغم پیشرفت‌های حاصل شده در امر آموزش، در مقیاس جهانی، هنوز نابرابری وجود دارد و فاصله دیجیتالی قابل ملاحظه‌ای میان بسیاری از کشورها مشهود است، هم در کشورهای در حال توسعه و هم در کشورهای توسعه یافته. عواملی مانند هزینه، تقاضای همگانی و انتظارات دانشجویی رو به افزایش بوده و چالش‌های پیچیده ای را برای آموزش عالی بوجود آورده است.
با استناد به بیانیه کنفرانس ایچون (Icheon ) در چین و کنفرانس کینگدائو (Qingdao ) در کره جنوبی، جامعه جهانی آموزش، نقطه شروع نوینی برای حرکت در جهت پاسخگویی به فوریت‌های آموزش عالی «در دسترس» ، «تامین‌پذیر» و با «کیفیت» را برای 15 سال آینده (2030-2015) در نظر گرفته  است. در مقیاس جهانی، پیش بینی  شده است که در 15 سال آینده، تعداد دانشجویان از 4/99 میلیون نفر در سال 2000  به 414 میلیون نفر در سال 2030 افزایش یابد. افزایش تقاضا برای ورود به آموزش عالی، به ویژه در کشورهای جنوب قابل ملاحظه می‌باشد. آموزش برخط، باز و انعطاف‌پذیر، مجموعه راهبردهایی را در بسترهای متنوع که از رسانه و فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات استفاده می‌کنند، برای پاسخگویی به تقاضای رو به افزایش، همزمان با تضمین برابری، دسترسی و کیفیت پیامدهای یادگیری، مطرح می‌نماید.
آموزش، پژوهش و نوآوری از ماموریت‌های حساس در نهادهای آموزش عالی به شمار می‌رود. آموزش یک نقش حیاتی در تحقق اهداف توسعه پایدار با حمایت از ظرفیت جمعیت تحصیل کرده برای شهروندی، توسعه فردی و رشد اقتصادی بر عهده دارد. هدف پیشنهادی شماره 4 توسعه پایدار عبارت است از «تضمین آموزش با کیفیت، برابر و دربرگیرنده و ارتقای فرصت‌های یادگیری مداوم برای همه تا سال 2030». نظام‌های آموزشی انعطاف‌پذیر، باز و برخط برای آموزش عالی ظرفیت ساز است، با حمایت از تضمین کیفیت و دستورالعمل برای فراهم ساختن زیرساخت برای موفقیت دانشجویان، باید راه‌های هزینه-اثربخشی برای اعطای گواهینامه، دیپلم و مدارک تخصصی سطوح بالاتر و فعالیت‌های یادگیری غیررسمی، مانند درس‌های گسترده باز و برخط (Moocs ) ، فراهم گردد.

فراخوان برای عمل
برای دستیابی به نتایج مطلوب اعلام شده در کنفرانس‌های یاد شده (در چین و کره جنوبی)، تحول آموزش عالی را، برای این‌که قادر باشد به سرعت توانایی بالقوه فناوری‌های دیجیتال را در چارچوب انسانی گسترش داده و به فعل درآورده خواهانیم. برنامه‌های آموزش عالی برخط، باز و انعطاف‌پذیر بخش عمده پاسخ جهانی است که با شناسایی تنوع فرهنگی و کل‌نگر در نظام‌های آموزش عالی باید اعمال شود.
وقت برای هدر دادن فرصت‌ها نیست. اکنون وقت عمل است.
از دولت‌ها می‌خواهیم تا:

  • سهم آموزش عالی باز، برخط و انعطاف‌پذیر را در رویارویی با چالش‌های کلان مقیاس و نیز کیفیت در آموزش عالی و یادگیری مداوم برای دوره 2015-2030 شناسایی نمائید.
  • به تدوین سیاست‌های اثربخش و دستورالعمل‌های لازم برای حمایت از نظام‌های آموزش عالی باز، برخط و انعطاف‌پذیر، مبتنی بر اصول برابری برای تمام سطوح آموزشی عالی، بپردازند. این امر با درنظر گرفتن ابتکار عمل بخش خصوصی (غیرانتفاعی و انتفاعی) باید در طی 15 سال آینده امکان پذیر شود.
  • این واقعیت که تامین هزینه، نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه و جاری در زیرساخت‌های شبکه‌ای با توانایی بالا؛ توسعه هیئت علمی، تضمین کیفیت آموزش عالی و تدوین دستورالعمل برای تشویق همکاری بازیگران، از جمله شرکت‌های تجاری، برای فراهم ساختن زیربنای فناوری و دسترسی به آموزش باکیفیت دارد، مورد پذیرش قرار گیرد.

 دولت‌ها و نهادهای آموزش عالی باید:

  • به تدوین سیاست‌هایی برای تدریس مبتنی بر فرهنگ تعالی (ناب) با حمایت و برانگیزاندن نهادها و تعهد مدرسان در یادگیری حرفه‌ای و توسعه صلاحیت‌های حرفه‌ای آنان در آموزش عالی، به ویژه در استفاده از نظام‌های برخط، باز و انعطاف‌پذیر و حمایت از تامین هزینه برای پژوهش در زمینه ارتقای صلاحیت‌های فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات مدرسان در آموزش عالی، به منظور تضمین نوآوری مداوم و ارتقای کیفیت بپردازند. آموزش عالی مسئولیت ویژه‌ای در متعهد شدن مدرسان برای ارتقای صلاحیت‌های آنان، ظرفیت‌سازی آنان و نیز در آموزش مداوم مدرسان برعهده دارد.
  • سیاست‌های آموزش عالی را در جهت یادگیری مداوم همراه با رویکردهای یادگیرنده–محور و انعطاف‌پذیر ارتقاء دهند و تضمین کیفیت آموزش عالی و سازوکارهای ارزیابی و اعتبارسنجی را تقویت کنند.
  • اولویت لازم را در استفاده از رویکردهای نوین علم و هنر یاددهی-یادگیری (پداگوژی) قائل شده و برای استفاده از امکانات بالقوه دیجیتال در دوره‌های آماده‌سازی داوطلبان برای توانمندسازی آنان جهت دسترسی به آموزش عالی، از طریق «شناسایی یادگیری‌های پیشین داوطلبان» و نیز راهنمایی دانشجویان (برای دستیابی به پیامدهای یادگیری) حمایت کنند.
  • برنامه درسی را چنان اصلاح کنند که موفقیت دانشجو و یادگیری مداوم او را میسر کند و پرورش مهارت‌های لازم برای اشتغال‌زایی و مهارت‌های زندگی را امکان‌پذیر نماید. برنامۀ درسی باید با دسترسی به محتوای دیجیتال حمایت شود، از جمله منابع آموزشی باز (OER ) و زبان‌های محلی و تنوع فرهنگ‌ها در آن مورد نظر قرار گیرد.
  • به‌منظور قضاوت درباره مهارت‌های پرورش یافته و احراز صلاحیت‌ها، به‌جای توجه به «شیوه آموزش» ، به پیامدهای یادگیری توجه کنند.
  • نسبت به ایجاد محیط حمایتی لازم برای توسعه رهبری در آموزش عالی به منظور عملکرد با کیفیت بالا در نظام‌های برخط، باز و انعطاف‌پذیر اقدام کنند.
  • از تامین هزینه لازم برای پژوهش در روش‌های آموزش برخط، باز و انعطاف‌پذیر حمایت کنند.

هیئت علمی، با حمایت نهادهای آموزش عالی باید:

  • در مهارت‌های پداگوژیک مبتنی بر فناوری، توانمند شوند و برای به کارگیری آموزش برخط، باز و انعطاف‌پذیر آمادگی لازم را به دست آورند.
  • نسبت به ایفای نقش‌های نوین از حمایت لازم برخوردار شوند؛ از جمله: همراهی با یادگیرنده در نیل به دستاوردهای یادگیری و پرورش توانائی چگونه یاد گرفتن در محیط دیجیتال، به جای تدریس محتوا.
  • نسبت به خلق، تدوین، سازگار سازی و سهیم شدن در منابع دیجیتال قابل دسترس و با کیفیت، با درنظر گرفتن نیازهای محلی و تنوع یادگیرندگان، تشویق شوند. همچنین نسبت به دسترسی به مجموعه باکیفیت مواد آموزشی باز، به عنوان نشانگری برای یادگیری برخط، باز و انعطاف‌پذیر در مقیاس جهانی، به طور مداوم کوشا باشند.

دانشجویان باید:

  • نسبت به تعامل اثربخش با نظام‌های آموزش عالی برخط، باز و انعطاف‌پذیر حمایت شوند. به ویژه دانشجویانی که در یادگیری چالش دارند. گروه‌های جدید یادگیرنده نیز در ساختن مهارت‌های زندگی و یادگیری مداوم یاری داده شوند نه این که فقط به آموزش نخستین آنان اکتفا شود.
  • با پرورش دانش و مهارت‌های لازم نه تنها به‌عنوان یادگیرنده برخط، بلکه برای موفقیت در اشتغال‌زایی و کارآفرینی توانمند شوند.

همکاری بین‌المللی
فراخوان دولت‌ها و سازمان‌های میان-دولتی برای:

  • نظارت و ارزیابی مداوم پیامدهای نظام های آموزش عالی باز، برخط و انعطاف‌پذیر .
  • ارتقای همیاری شمال- جنوب در آموزش برخط، باز و انعطاف‌پذیر برای حمایت از توسعه در کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته؛ حمایت مالی برای ابتکار عمل با همیاری مورد نیاز است.
  • توجه به:
  • ابتکار عمل برای گردهمایی‌های منطقه‌ای با کیفیت در زمینه جهت‌یابی سیاست‌گذاری .
  • ارتقای برنامه‌های آموزش عالی در سطح دکتری برای ایجاد فرصت‌های پژوهشی با همیاری، کار شبکه‌ای و حمایت از مشارکت در مصورسازی فعالیت‌ها و اقدامات، شبکه‌ها و طرح‌ها .
  • تقویت همیاری در مقیاس جهانی در حوزه تحقیق و توسعه درباره آموزش عالی برخط، باز و انعطاف‌پذیر.

*                      *                      *

شرکت‌کنندگان در کنفرانس سیاست‌گذاری پاریس:

  • از دولت‌های و دست‌اندرکاران در مناطق مختلف جهان و ملت‌ها تقاضا دارند تا نسبت به چالش‌های موجود و مرتبط با تائید یادگیری برخط، باز و انعطاف‌پذیر اقدام ملموس و عاجل به عمل آورند.
  • از یونسکو درخواست می‌کنند تا این پیام را در مقیاس بین‌المللی برای اقدامات مناسب پخش کند (و اقدامات  مناسب را پیگیری نماید).
  • متعهد می‌شوند که این پیام را به دولت‌ها، نهادها، سازمان‌ها، شرکت‌ها و انجمن‌ها انتقال دهند
  • از یونسکو و «شورای بین‌المللی آموزش باز، برخط و از راه دور» تقاضا می‌کنند تا با گردآوری تجربه‌های موفق نسبت به سهیم شدن و توزیع آن‌ها از طریق شبکه آموزش برخط، باز و انعطاف‌پذیر اقدام نمایند.