انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران انجمن انفورماتیک ایران
گزارش کامپیوتر شماره 234, ویژه مرداد و شهریور ماه 96 منتشر شد. دوشنبه  ٢٩/٠٨/١٣٩٦ ساعت ٠٧:٢٦
 

معرفی تفاهم نامه تدوین نقشه راه برای
 «ترویج بلوغ قابلیت‌های راهبری و مدیریت فاوا»

ژاله میرزایی
سازمان مدیریت صنعتی
پست الکترونیکی: Jalemirzaei@yahoo.com

 


 

حدود یکسال و نیم است که از امضای تفاهم‌نامۀ سه‌جانبه فی‌مابین «سازمان مدیریت صنعتی»، «سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور» و «انجمن انفورماتیک ایران» درخصوص تدوین نقشه راه برای «ترویج بلوغ قابلیت‌های راهبری و مدیریت فاوا» می‌گذرد. نمایندگان معرفی شده از طرف هر یک از ارکان تفاهم‌نامه، طی جلسات متعدد کمیته راهبری، مذاکرات و مشارکت داشته که حاصل آن تدوین نقشه راه است، هم اکنون این سه رکن در تلاش هستند با حضور و مشارکت سایر نقش‌آفرینان این عرصه، اقدامات اجرایی تحقق این نقشه راه را آغاز نمایند.

موضوع تفاهم نامه

  • ترویج مجموعه فرآیندهای بلوغ قابلیت و مدیریت و پایش خدمات فاوا

با هدف :

    • ایجاد جنب و جوش و تحرک در بازار خدمات مشاوره‌ای فاوا
    • ارتقاء بهره‌وری و نفوذ فاوا
    • ارتقاء سطح توانمندی‌های شرکت‌های فاوا و بخش فاوای شرکت‌های بزرگ

                        و گذر به سازمان‌هایی حرفه‌ای و طراز بین‌المللی
اهداف کلی تفاهم نامه

  • ترویج نظام/نظام‏های حرفه‏ای بلوغ قابلیت در حوزه فاوا
  • فعال‏سازی شرکت‏های خدمات مشاوره فاوا برای ارائه راهکار جهت ارتقاء سطح بلوغ
  • فعال‏سازی موسسات آموزشی حوزه فاوا  جهت آموزش مفاهیم بلوغ، ارزیابی،...
  • ارتقا سطح توانمندی شركت‏های ارائه‏دهنده خدمات، محصولات و ابزارهای این حوزه
  • افزایش تقاضای خدمات فاوا از سوی شرکت‏ها
  • رونق اقتصادی

ضرورت ترویج در بازار فناوری اطلاعات
کاستی سازمان‌ها در بهره‌مندی از فناوری اطلاعات و ارتباطات، بر کسی پوشیده نیست. نقش فنی فناوری اطلاعات و ارتباطات، زیرساخت اینترنت و شبکه، نقش آن در برنامه‌ریزی‌ها و تغییرات فرآیندی، ساختاری و راهبردی سازمان بسیار متنوع و صدالبته حائز اهمیت است. شکاف و فاصلۀ صنعت فاوا در کشور نسبت به کشورهای منطقه، آسیا و جهان و همچنین وضعیت نابسامان این صنعت با بررسی و مشاهده نقش آن در اقتصاد کشور، آشکار و عیان است.
در صنعت فاوا نقش‌آفرینان متعددی مطرح هستند:

  • سازمان‌های تولیدکننده و ارائه‌دهندۀ محصولات و خدمات و ابزارهای فاوا در کشور و جهان
  • سازمان‌های کارفرمایی بهره‌بردار و مصرف‌کنندۀ محصولات و خدمات و ابزارهای فاوا در کشور و منطقه
  • سازمان‌های تولید دانش، استانداردها و مدل‌های مرجع در کشور
  • مشاوران حقیقی و حقوقی توانمند و دارای اعتبار حوزه‌ی فاوا
  • آموزش‌دهندگان و محتواهای آموزشی حوزه‌ی فاوا
  • مجوزها، صلاحیت‌ها و مدارک تخصصی (غیر از مدارک دانشگاهی)
  • قوانین و مقررات حاکم بر این حوزه
  • سازمان‌های قانون‌‌گذار و حمایت‌گران کلان

در این راستا، با ایجاد فضای رشد و بلوغ، اثربخشی، بهره‌وری و کارآیی ارتقاء یافته و نفوذ فاوا گسترش می‌یابد، و نقش توانمندساز و راهبردی آن -که یکی از الزامات رشد و بهره‌وری سازمانی است- تثبیت می‌گردد و می‌تواند شاه‌کلید تحکیم این زنجیره و پیوستار روابط مناسب فی‌مابین کارفرمایان، توسعه‌دهندگان/ ارائه‌دهندگان، و مشاوران گردد.
اگر از توانمندی فناوری اطلاعات و ارتباطات بهره گرفته نشود، نمی‌توان انتظار جامعه، اقتصاد و کشوری توسعه‌یافته داشت. بنابراین توانمندی و بهره‌مندی از این صنعت، شاه‌کلید توسعۀ کشور است.
راه حل چیست؟
به نظر می‌رسد با بلوغ سازمان‌های کارفرمایی می‌توان از مشاوران و ارائه دهندگان و توسعه‌دهندگان خدمات، محصولات و ابزارهای حوزه‌ی فاوا بهینه‌تر بهره‌مند شد. مطالبات این رکن صنعت می‌تواند چرخۀ بهبود و رشد تمامی نقش‌آفرینان این صنعت را متحول کند و به گردش درآورد. سیاست تشویقی در کنار قوانین و مقررات حمایتی می‌تواند تا حدودی موثر باشد. بدین منظور متناسب‌سازی مدل بلوغ قابلیت‌ها و بدین ترتیب آشکارسازی جایگاه تمامی نقش‌آفرینان صنعت فاوا می‌تواند سرعت گردش این چرخه را بیفزاید. هر ساله نیز سازمان‌ها برای صعود در پله‌های بلوغ این مدل، تلاش خواهند نمود و موجب بالندگی این صنعت و توانمندی همه‌جانبه شده، و زمینه برای برداشتن گام‌های اساسی‌تر مساعد می‌گردد.

تاریخچۀ ایده
از حدود یک سال و نیم قبل، ایدۀ ورود از طریق مدل بلوغ قابلیت‌ها (CMMI ) و همکاری نهادهای مختلف صنعت فاوا، با هدف ترویج مدل‌های مرجع و استانداردهای راهبری و مدیریت فاوا، و توسعۀ فرهنگ دستیابی به اهداف سازمانی با استفاده از مفاهیم فاوا و همچنین ایجاد انگیزه و شور و شوق بهره‌مندی و توانمندی این حوزه در کشور به پیشنهاد سازمان مدیریت صنعتی، با سازمان نظام صنفی کشور و انجمن انفورماتیک ایران، دو بنیاد حوزه‌ فاوا به‌اشتراک گذاشته شده است.
پس از برگزاری جلسات تخصصی و اجرایی با حضور نمایندگان سه رکن، تفاهم‌نامه‌ سه‌جانبه‌ای بین دستگاه‌های ذیل به امضا رسید:

  • «سازمان مدیریت صنعتی» به نمایندگی از «بخش سازمان‌های کارفرمایی»
  • «سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور» به نمایندگی از «ارائه‌دهندگان و توسعه‌دهندگان و مشاوران صنفی فاوا»
  • «انجمن انفورماتیک ایران» به نمایندگی از «مباحث علمی و تخصصی و بروز حوزۀ فاوا»

«سازمان مدیریت صنعتی» با تجربۀ پیشتازی در نهادینه کردن مضامین نوین مدیریت در فضای مشاوره و آموزش مدیران کشور، و ارتباط با بخش کارفرمایی صنایع و بنگاه‌های اقتصادی کشور، «سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور» با جایگاه تشکل معتبر مردم‌نهاد در بازار خدمات-محصولات-ابزارهای فاوا، و همچنین بهره‌بردار استانداردها و مدل‌های مرجع، و «انجمن انفورماتیک ایران» با نقش علمی و مروّج مباحث تخصصی و بروز حوزه‌ فاوا و اشاعه دهنده آن از طریق سمینار و آموزش، مسئولیت ترویج و بالندگی رشد و بلوغ این صنعت را برعهده گرفته‌اند.
بر اساس تفاهم نامه، كمیته‌ای تحت عنوان «كمیته راهبری» با حضور نمایندگان تام‌الاختیار طرف‌های تفاهم‌نامه تشکیل شده است که راهبری كلان طرح را بر عهده دارند. همچنین نماینده‌ای از طرف «سازمان مدیریت صنعتی» تحت نظارت كمیته راهبری به عنوان مدیر پروژه، مسئولیت طراحی و تدوین نقشه راه ترویج را با همکاری دو رکن دیگر به عنوان مرجع رسمی بر عهده گرفته است.

نقشه راه و نحوۀ تدوین و اجرا
تدوین نقشه راه مبتنی است بر اصل ترویج و ایجاد رونق و جنب‌وجوش در بازار که می‌تواند حاصل ترویج مدل‌های مرجع و مدل بلوغ قابلیت‌ها، ایجاد جایگاه تایید صلاحیت مدل بلوغ، هم‌افزایی مشاوران و آموزش‌دهندگان و سازمان‌های کارفرمایی، طراحی مدل کسب‌وکار مشارکتی سه رکن تفاهم‌نامه و ... باشد. در تدوین نقشه‌راه سعی بر آن است كه نقش و مسئولیت هر یک از ارکان تاثیرگذار در حوزۀ فاوا، به نحو مناسبی شناسایی، تعریف، ترویج و به‌مشارکت گرفته شود.
هم اکنون نقشه راه طراحی و تدوین شده است. در فاز نخست، تاکید بر بخش فاوای سازمان‌های کارفرمایی بخصوص شرکت‌های برتر ایران (IMI-100 ) و جایزه تعالی سازمانی (EFQM ) است تا با مطالبات از سازمان‌های مشاوره‌ای و ارائه‌دهندگان خدمات و محصولات و ابزارها بخصوص شرکت‌های بزرگ فاوا، چرخۀ بهبود را به حرکت درآوردند. در فازهای بعدی سایر سازمان‌های کوچک و متوسط و همچنین تمامی شرکت‌های حوزۀ محصولات/خدمات/ابزارهای فاوا و مراکز علمی/پژوهشی/تخصصی نقش ایفا خواهند نمود.
الف: اقدامات انجام شده

  • فاز اول) نیازسنجی و مطالعات مقدماتی:
    • تدوین چشم انداز مطلوب
      • شناسایی سودبران (ذینفعان) درونی و بیرونی پروژه
      • تحلیل انتظارات سودبران اصلی
      • تنظیم سند انتظارات سودبران اصلی
      • تدوین سند چشم انداز مطلوب
    • بررسی قوانین حاكم در این حوزه با هدف تعیین فرصت‌ها و تهدیدها
      • بررسی قوانین حمایتی(مالی و قانونی)
      • بررسی ضوابط اجرایی و محدویت‌های قانونی
      • سیاست های دولت در حوزه توسعه فاوا
    • شناخت اقدامات مشابه در داخل و خارج کشور
      • مطالعه اقدامات مشابه انجام شده قبلی در كشورهای دیگر
      • مطالعه اقدامات مشابه انجام شده قبلی در داخل كشور
    • شناخت ظرفیت موجود در کشور
  • فاز دوم) تدوین نقشه راه:
    • تدوین بسته های کاری
    • تدوین برنامه ها و اقدامات اجرایی
    • شناسنامه اقدامات و برنامه ها
    • تعیین مسئولیت اجرای برنامه ها براساس ماموریت، ظرفیت و توانمندی طرفین
    • برآورد کلی از هزینه-درآمد هر یک از اقدامات

ب: ادامه راه

  • فاز سوم) اجرای نقشه راه :
    • اجرای برنامه‌ها و تحقق اهداف ترویجی ترسیم شده
    • با مسئولیت ارکان تفاهم نامه
    • مبتنی بر ماموریت، ظرفیت و شایستگی‌های طرفین و
    • با حضور و مشارکت سودبران اصلی و حاکمیتی
    • و ظرفیت و توانمندی های نقش آفرینان و بازیگران بازار عرضه-تقاضا

زمانبندی نقشه راه تدوین شده